
مایک زدیبل[1]
رئیس بخش طراحی سیستم پیشبرنده، بخش ساخت موتور هواپیمای جنگی رولز-رویس.*
سه شنبه، تابستان 2003
یک صبح گرم و دلچسب است. نمیتوانید حدس بزنید که ما در انگلیس هستیم! قبل از اینکه در مورد دنیای شگفت انگیز مدیریت دانش در اینجا صحبت کنم، بهتر است در ابتدا یک موضوع را روشن کنم: ما کمپانی رولز-رویس بصورت عام[2] هستیم و محدود به اتومبیل سازی نمیشویم.
رولز ـ رویس تأمین کننده انرژی در زمین، دریا و هوا میباشد. کمپانی در زمینه هایی هم چون ساخت موتور هواپیمای باری، موتور هواپیمای نظامی، بخش دریایی و بازارهای انرژی پیشرو می باشد.
همچنین مدت 2سال است که اینجا در بریستول، هدایت فعالیتهای مدیریت دانش را بر عهده دارم و سابقا نیز نقش مشابهی در خطوط هوایی بخش تجاری واقع در دربی، داشتم.
8:00-8:30 صبح – نامه های الکترونیک
امروز صبح یک ایمیل جالب از طرف دپارتمانی که به تازگی یک تجربه معیارگذاری مدیریت دانش را تکمیل کرده بود، داشتم. این دپارتمان هنوز در ابتدای راه مدیریت دانش قرار دارد، اما استقبال کمی برای شروع آن شده است. دو هفته پیش به آنها پیشنهاد دادم –مانند آغاز هر پروژه دیگری- اول معیارگذاری[4] را تکمیل کنند تا تسهیم دانش خود را بر مبنای نقاط قوت و ضعف، همچنین نیازها و دارایی های دانشی خود بنا کنند.
معیارگذاری روشی خوب برای فهمیدن این است که آیا دپارتمان شما:
- محیط تسهیم دانش دارد؟
- دارایی ها و نیازهای دانشی خود را دریافته است؟
- تجربه بین افراد تسهیم می شود؟
- دانش سازمان بخوبی طبقهبندی و سازماندهی می شود؟
در ادامه نتایجشان را تحلیل می کنم و یک جفت ابزار مدیریت دانش برای یک شروع سریع پیشنهاد می کنم. من از گذشته آموختهام که شروع کار باید به صورت کوچک و ساده و به کمک ابزارهای اثبات شده باشد به نحوی که ما را از موفقیت طرح آزمایشی مطئمن سازد.
8:30-10:00صبح- بازنگری پروژه های اکتساب دانش[5]
امروز صبح من 3 تا نیم ساعت جلسات بازنگری داشتم. اولی آن با 3 تا کارآموز جدید که در حال انجام پروژه اکتساب دانش هستند بود. آنها فردا یک بازنگری میدانی دارند ـ یک پروسه کنترل کیفیت مهم که منجر میشود به اینکه مشتری، کاربران، متخصصین و دیگر ذینفعان کلیدی اطلاعاتی پیرامون خروجی کار، منافع تجاری پروژه و موضوعاتی که اخذ دانش آنها را دربر می گیرد، کسب کنند.
اکتساب دانش یک ابزار عالی برای بدست آوردن دانش ضمنی به طور سریع و کارآمد است. یک راه اثبات شده جذب دانش جدید بصورت سریع، شناخت از یک دپارتمان، دریافت اینکه چه فرد مناسب برای تقاضاهاست و کسب توانایی لازم برای بهرهور و کارا شدن در زمان کوتاه میباشد. اکتساب دانش در رولزـرویس با افزوده شدن درس های آموخته شده و ارتباط محکم آنها با بهبودهای کاری، قوی و قویتر می شود. تا کنون، تقریبا 220 نفر، 150 پروژه اکتساب دانش را در 7 سال گذشته تکمیل نمودهاند و تقاضا برای آنها بطور مداوم افزایش می یابد.
بطور معمول یک پروژه اکتساب دانش 12 هفته بطور میانجامد، اما میتواند بین چند روز تا یکسال نیز باشد. (اکثرا پروژهها 12 هفتهای هستند چون این زمان برگزاری یک دوره کار آموزی است.) در دپارتمان ما یک کارآموز باید پروسه اکتساب دانش را قبل از رفتن به یک خط کاری مطابق موفقیت پروژههای قبلی انجام دهد.
با وجود این کارآموزان تنها افرادی که پروژههای اکتساب دانش را انجام میدهند نیستند. دیگر افرادی که پروژهها را با موفقیت تکمیل میکنند شامل:
- افرادی (در همه سطوح کاری) که در یک دپارتمان جدید شروع بکار میکنند،
- افرادی که محل کارشان تغییر یافته است،
- افرادی که در مأموریت هستند و
- افرادی که بدنبال شغل جدید برای امرار معاش هستند.
آموزش بصورت جلسات رو در رو و کارگاههای مجازی که در کنار آن کمکهای همزمان (on-line) ارائه میشود، اجرا میگردد. آموزش وقتی ارائه می شود که کارآموز به آن احساس نیاز پیدا می کند نه لزوما ابتدای دوره.
یکی از مسئولیت های من به عنوان مدیر دانش اینست که علاوه بر نظارت بر خروجی این فعالیت، از ارزشمند بودن این تجربه آموزش برای خود شخص و برای شرکت نیز مطمئن شوم.
افراد کمی درک روشنی از اینکه مدیریت دانش چیست و یا مهمتر اینکه چه چیزی نیست، دارند. افراد در پروژه اکتساب دانش در مورد یک مجموعه ای از ابزارها و تکنیکهای مدیریت دانش که میتواند آنها را در انجام کارهاشان در آینده کمک کنند یاد میگیرند. پس از برگزاری یک پروژه اکتساب دانش، تعداد زیادی مشتاق و هوادار مدیریت دانش بدست می آوریم که به اشاعه مدیریت دانش در سراسر کمپانی بصورت هماهنگ کمک میکنند.
آنها سرچشمه مدیریت دانش در رولزـرویس را میآموزند. گرچه ما سالیان زیادی است که دانش خود را مدیریت میکنیم، اما بصورت رسمی از سال 1996 آنچه را که مدیریت دانش نامیده می شود آغاز کردیم هنگامی که قابلیت جدیدی به اسم شبکه داخلی[6] شرکت راه اندازی شد. در همان سال رولزـرویس مشغول یک پروسه مهندسی مجدد که هم صنعت و هم دانشگاه در آن حضور داشتند، بود. این مسئله موجب توسعه یک فرآیند برای جمع آوری و انتشار دانش با قابلیت استفاده آسان شد و در طی این سالها بصورت مستمر در پروسه اکتساب دانش ما انطباق مییابد و اصلاح میگردد.
به هر حال ما نمیتوانیم بصورت شانسی و ناگهانی پروژه های اکتساب دانش را انجام دهیم. یک راه الویتبندی این پروژههای متمرکز شدن روی آن با پروسه الویتبندی خبره[7] ما امکانپذیر است.
الویتبندی خبره روش مستقیم برای شناسایی و الویتبندی است که دانش کدام خبره در معرض ریسک بیشتری است و جمعآوری آن ضروری تر است. لیست الویت های بدست آمده، در جلسات مدیران بازنگری میشود تا بحث شود که کدام پروژه اکتساب دانش باید اول انجام شود. این روش الویتبندی خبره در پاسخ به نیاز ما به داشتن روشی سازمان یافته برای الویتبندی پروژه های اکتساب دانش بوجود آمد.
پس از انجام پروژههای آزمایشی اکتساب دانش در دپارتمان ما، فواید آن به سرعت دهان به دهان شد به گونه ای که من با انبوهی لز تقاضاها برای انجام پروژه مواجه شدم. من از روش ممیزگذاری دانش کمک گرفتم.
یک پرسشنامه دو ورقی ساده، برای مدیر بخش مهندسی و مدیران زیردست او؟ و سپس به صورت آبشاری در سازمان از ریاست دپارتمان تا مدیران و رهبران تیم فرستاده شد. پرسشنامه در مورد برترین متخصصان دپارتمان و اطلاعات و دانش آنها سوال میکند. سپس از افراد می خواهد که به حوزه های دانش با توجه به همان معیارهای ممیزگذاری دانش امتیاز بدهند.
در مرحله بعد این امتیازها جمعآوری شده و در یک صفحه مخصوص جمع زده می شود.از میان متخصصین و نیز حوزه های دانش، 40 مورد اول لیست می شوند و بدین ترتیب متخصصین و موضوعات با ریسک بیشتر شناسایی می شود.
این لیست سپس در یکی از جلسات مدیریت مورد بحث قرار میگیرد تا نهایتا ترتیب انجام پروژه اکتساب دانش مشخص شود.لیست حاصل کاملا قطعی نیست زیرا شیوه اولویت دهی نیز علمی نیست، اما برای شروع کار مناسب است.
در دپارتمان DA هر 6 ماه یکبار الویتبندی خبره مجددا انجام میشود زیرا در این مدت متخصصینی بازنشست شده اند و تعدادی به دپارتمانهای دیگر منتقل شده اند. همچنین شرایط خود افراد نیز ممکن است تغییر کرده باشد، بنابراین لیست تغییر میکند. این شیوه به روز آوری لیست سبب شده دپارتمان DA در حال حاضر برنامه پروژه های اکتساب 12 ماه آتی خود را در دست داشته باشد. بیشتر موضوعات اکتساب دانشی که اکنون در حال انجام است حاص همین پروسه اولویت بندی خبرگان است که ما پیشتازش بودیم و ایجاد نمودیم.
هم اکنون دانشهای زیادی وجود دارد که جمعآوری و اعتبارسنجی میشود اما تا تسهیم نشوند و بصورت موثر بکار گرفته نشوند، کاربرد کمی دارند. در پروژه اکتساب دانش رئیس پروژه این سوال را مطرح میکند که بهترین راه تسهیم دانش بگونهای که مردم به آسانی دسترسی به آن داشته باشند و بیشترین فایده را داشته باشد چیست؟
جواب همیشه یک وب سایت نیست. امروزه بسیار شایع است که در یک لحظه و بدون فکرکردن بگوییم که ابزار مناسب ما یک وب سایت زیبا و جذاب است. اما در واقع خروجی پروژههای اکتساب دانش هم اکنون مجموعهای متنوع شامل کتابچهها، پوسترها، آموزش روشها، راهبردها، نمایشها و چک لیستها است. هر آنچه را که بهترین ابزار تسهیم دانش بر حسب نوع دانش و احتیاجات کاربران باشد، بکار میگیریم.
اگر با وب سایت بعنوان بهترین وسیله موافقت گردد، ما یک شبکه توانایی های سازمانی برای بنا کردن سایت داریم.
شبکه توانایی های سازمانی[8] یک ابزار اطلاعاتی توانمند و مفید بسیار شبیه به اینترنت یا شبکه جهانی وب میباشد. کاربرد آن فراهم نمودن دسترسی سریع و آسان به همه اطلاعات قبلی در مورد چگونگی انجام كامل وظایف میباشد.
شبکه سازمانی امکان دسترسی به موارد زیر را فراهم می كند:
- سیستم مدیریت کیفیت شركت که رویههای کاری اجباری کارخانه را در بر میگیرد.
- همهی اسنادی که نقش حمایت از رویه های کار را دارند که شامل:
- استانداردها
- جزئیات تجربهها، متدهای فنی، لیستهای بهبود، معیارها و تجربههای موفق که برای تکمیل یک کار با کیفیت بالا ضروری هستند می شود.
- تکنولوژیها و توانمندیها
- گزارش پروژههای مخصوص که نمونههایی از تجربههای موفق را ارائه میکنند.
همهی این اطلاعات با مدیریت مرکزی نگهداری میشود که به این صورت به روز كردن آنها آسانتر میگردد و مطمئن می شویم كه همه از اسناد مرجع یکسان استفاده می کنند.
فایده آن، این است که وظایف بصورت مستمر تکمیل میگردند و افراد میدانند که اطلاعات در دسترس آنها، کامل و بروز شده است. آسان و هموارسازی شیوه نگهداری از اطلاعات پراهمیت، موجب حداقل کردن اشتباهات ناشی از استفاده از اطلاعات ناقص و كهنه می شود.
10:00-11:00 صبح _ جلسات ارزیابی ساخت یافته وضعیت دانشی[9]
این جلسه با یک تیم مدیریت دپارتمانی بود که درباره ارزیابی ساخت یافته وضعیت دانشی میخواستند بیشتر بدانند و اینکه آیا میتواند به آنها کمک کند یا نه؟
ارزیابی ساخت یافته وضعیت دانشی روشی است برای ایجاد تصویری از یک قلمرو دانش که بوسیله دادههای توصیفی، مدیران را در اداره یك منبع دانشی کمک میکند.
این تکنیک مبنی بر مصاحبههای فردی و گروهی است. خروجی ، یک " نقشه وابستگی دانش " مربوط به یك قلمرو منبع دانش است. این نفشه ساختار دانش را نشان میدهد نه خود دانش را. این تکنیک هم چنین در بردارنده امتیازهای هر یك از این قلمروهای دانش می باشد، تا بتوان تشخیص داد کدامیک از این قلمروها بیشترین ریسک را دارند. ارزیابی وضعیت دانشی به مدیران این امکان را میدهد که در مورد سازماندهی، توسعه دادن و حمایت منابع دانش خود تصمیمات آگاهانه بگیرند.
11:00-11:30 –صبح _ ورود به بخش ثبت آموخته های مدیریت دانش[10]
امروز صبح ایمیل دیگری از طرف یکی از کارآموزان پروژه اکتساب دانش دریافت کردم که که از سودمندی جلسه " صرف صبحانه و اكتساب دانش " که هفته گذشته برگزار كرده اند تعریف می كرد. در این اجتماع همه افراد درگیر در پروژه های اکتساب دانش برای یک ساعت دور یک میز قهوه و بیسکویت جمع شدند و آنچه را که در پروژههایشان اتفاق افتاده است و آنچه درست عمل کرده است یا برعكس موفقیت آمیز نبوده است را برای دیگران بازگو كردند.
در واقع هفته پیش اولین دفعهای بود که ما این جلسه را بطور آزمایشی برگزار کردیم تا ببینیم که چطور پیش میرود. با توجه به بازخورد خوبی كه دیدم، برگزاری چنین جلساتی را به همکاران مدیریت دانش در سایر بخش های شركت پیشنهاد می كنم. برای تسهیم موفقیت تجربه شده در این جلسه آن را در بخش مربوط به آموخته های ثبت شده ذیل بخش مدیریت دانش وارد کردم.
ثبت آموخته ها و فرایند آن
پایگاه یکپارچه ثبت آموخته ها یک مكان نگهداری آنلاین درس های آموخته شده در همه موضوعات است. هر کس با دسترسی به شبکه سازمان میتواند یک آموخته ارائه کند و آن را در بخش و گروه مربوطه قرار دهد. این پایگاه همچنین برای ثبت پیشرفتهای جدید در توانمندیهای شركت و تغییرات بوجود آمده در محتویات تکنیکی تجربیات موفق بکار میرود.
آموخته های جدید موقتا در پوشه تأیید نشده ها نگهداری میشود تا زمانی که در مورد آنها داوری شود. آموخته های جدید برای بررسی دقیق به بازرسان توانمند ارائه میگردد اگر پذیرفته شوند وارد پایگاه آموخته های تأیید شده می شود تا در عنوان مربوط به خود قرار گیرد و اگر رد شود با ارائه دهنده آن تماس گرفته میشود تا علت رد شدن بیان شود. آموخته های رد شده نیز بصورت آنلاین ذخیره میگردد.
پروسه ثبت آموخته ها در رولزـ رویس بوسیله یک رویه یکپارچه کنترل میشود و پروسه ای را كه توسط آن دانش و تجربه جدیدی ایجاد شده است را، مشخص میکند. نتایج این آموزها در سیستم کیفی رولزـرویس ـ چارچوبی برای ثبت پروسه های کاری و گسترش آن در سطح شركت – ثبت می گردد. سیستم کیفیت شامل شبکه توانایی های سازمان که تجربههای موفق وخط مشیهایی برای تکمیل کردن رویه ها در بر دارد، نیز می شود.
هنگام اجرا یک کار، افراد یاد خواهند گرفت که چطور کار را بهتر انجام بدهند. مشکلات بوجود آمده طی تکمیل کار را شناسایی و توانمندی های جدیدی پیدا کنند. ضروری است که این روشهای جدید، ریسکها یا توانمندیها ثبت بشوند تا موجب شود نفر بعدی خدمات بهتری ارائه دهد .
یکی از دپارتمانهای بخش DA توانسته است یکی از گستردهترین و پر استفادهترین آموخته های ثبت شده داخل پایگاه ثبت یکپارچه را داشته باشد. کلیدهای موفقیت در این دپارتمان عبارتند از:
- فرد مخصوصی که از ثبت آموخته ها پشتیبانی و نگهداری میکند وجلسات داوری کردن درباره آموخته ها را تنظیم میکند.
- حمایت مدیریت ارشد که شامل استفاده از ثبت آموخته ها برای همهی کارها میشود.
- استفاده عمومی که سبب آسانی استفاده از پایگاه، به روز شدن آن و مفید بودن آن می شود.
فردی که بخش داخلی ثبت آموخته ها را نگهداری و پشتیبانی میکند، همچنین سازمان دادن و هماهنگ کردن مباحث شبكه توانایی های سازمانی و هم چنین راهاندازی صفحات شخصی افراد دپارتمان را بعهده دارد.
[1] Mike Zdybel
* رولز-رویس مدیریت دانش خود را در سال 1996 بنا کرد. بازدیدهای پروژه، معیارگذاری و رفتارهای ارتباطی دانش بصورت قدرتمند پیشرفت یافت. ارتباط دانش فقط از طریق شبکه درون سازمانی اتفاق نمیافتد بلکه بوسیله روشهای معمولا همانند کتابچهی راهنما، پوسترها، کلاسهای آموزشی، راهبردها، نمایشها و چک لیستها نیز امکانپذیر است. ظرفیت سازمان از طریق شبکه سازمانی توانمند با کاربرانی که به رویههای کیفی و روشهای مدیریت دانش دسترسی دارند افزایش مییابد. ممیز گذاری دانش سازمان یافته برای آماده کردن تصویری از قلمرو اصلی دانش از طریق مصاحبههای فردی و گروهی بکار میرود.
ثبت آموخته های مدیریت دانش، جزئیات رویهها را برای اعتبارددهی دانش و بازدید ریزبینانه بیان میکند. کارکنان مخصوصی به حفظ بقای سیستم ثبت آموخته ها کمک میکنند. صفحات شخصی موجب به دام انداختن و جمع آوری تخصص افراد سازمان می شود. بازنگری در آموخته ها پس از انجام پروژه ها، موجب الگو گیری از بهترین تجارب و اجتناب از تکرار اشتباهات پیشین میشود.
همچنین شرکت مجموعه ای منسجم از رهبران با تجربه را برای قوت بخشیدن به فعالیت گروه های کاری دارد. همه این فعالیتها توسط مسئول بخش مدیریت دانش هماهنگ میشود که چشمان مراقب خود را روی وقایع کمپانی باز نگه داشته تا گزینههایی را که توانایی برای تبدیل به آموخته های مدیریت دانش دارند تشخیص دهد و حتی ارسال ایمیلهای راهبردی در مورد کاربرد ابزارهای مدیریت دانش بر عهده اوست.
آموزهای کلیدی جهت تسهیم عبارتند از: اهمیت آغاز اقدامات مدیریت دانش به صورت کوچک و ساده و به کمک ابزارهای اثبات شده به نحوی که ما را از موفقیت طرح آزمایشی مطئمن میسازد، تشویق تجربههای مدیریت دانش بصورت زبانی و استفاده از مطالعات و تحقیقات در ارزیابی و الویتبندی پروژههای مدیریت دانش.
[2] Rolls-Royce plc
[3] Defense Aerospace
[4] benchmarking
[5] Knowledge Acquisition (KA)
[6] Intranet
[7] Expert prioritization
[8] Capability Intranet
[9] Structured Knowledge Auditing
[10] KM Lessons Learned Log
تبلیغات
